Αγγούρι, πεπόνι, καρπούζι, κολοκύθι προσβάλλονται από τους ίδιους περίπου μύκητες.
1. Ωίδιο - Podosphaera xanthii, Erysiphe cichoracearum
Συμπτώματα: Λευκές αλευρώδεις κηλίδες σε φύλλα και βλαστούς. Ξεκινά από τα κατώτερα, παλαιότερα φύλλα. Τα φύλλα κιτρινίζουν, ξεραίνονται και πέφτουν. Μειώνει την παραγωγή και την ποιότητα καρπών.
Συνθήκες ανάπτυξης: Θερμοκρασίες 25-28°C, μέτρια υγρασία. Δεν απαιτεί βροχή - η πρωινή δρόσος αρκεί.
Πρόληψη:
• Χρήση ανθεκτικών/ανεκτικών ποικιλιών
• Σωστές αποστάσεις φύτευσης για καλό αερισμό
• Ισορροπημένη λίπανση, αποφυγή υπερβολικού αζώτου
• Πότισμα με σταγόνες, αποφυγή διαβροχής φυλλώματος
• Αφαίρεση προσβεβλημένων φύλλων
Θεραπεία:
Θείο βρέξιμο, penconazole, myclobutanil, trifloxystrobin, azoxystrobin. Εναλλαγή δραστικών ουσιών για αποφυγή ανθεκτικότητας.
Βιολογική: Bacillus subtilis, Ampelomyces quisqualis, όξινο ανθρακικό κάλιο.
2. Περονόσπορος - Pseudoperonospora cubensis
Συμπτώματα: Κίτρινες γωνιώδεις κηλίδες στην πάνω επιφάνεια των φύλλων που περιορίζονται από τα νεύρα. Στην κάτω επιφάνεια εμφανίζεται γκρι-μωβ εξάνθηση. Ταχεία νέκρωση και ξήρανση φύλλων.
Συνθήκες ανάπτυξης: Θερμοκρασίες 15-22°C και παρουσία υγρασίας στο φύλλωμα για 6+ ώρες.
Πρόληψη:
• Ανθεκτικές ποικιλίες
• Στάγδην άρδευση
• Καταστροφή υπολειμμάτων προηγούμενης καλλιέργειας
• Αμειψισπορά 2-3 ετών
• Αποφυγή πυκνής φύτευσης
Θεραπεία:
Προληπτικά: fosetyl-Al, propamocarb, χαλκούχα.
Θεραπευτικά: cymoxanil, mandipropamid, dimethomorph, ametoctradin. Ψεκασμός όλου του φυλλώματος, ειδικά της κάτω επιφάνειας.
3. Ανθράκωση - Colletotrichum orbiculare
Συμπτώματα: Στρογγυλές, καστανές κηλίδες σε φύλλα και βλαστούς. Στους καρπούς προκαλεί βυθισμένες κηλίδες που με υψηλή υγρασία αναπτύσσουν ροζ μάζα σπορίων.
Συνθήκες ανάπτυξης: Θερμοκρασίες 20-30°C και υψηλή υγρασία/βροχή. Μεταφέρεται με πιτσιλιές νερού.
Πρόληψη:
• Χρήση υγιούς πιστοποιημένου σπόρου
• Αμειψισπορά 3 ετών με μη-ξενιστές
• Αποφυγή εργασιών όταν τα φυτά είναι βρεγμένα
• Καλή αποστράγγιση εδάφους
Θεραπεία: Chlorothalonil, mancozeb, azoxystrobin, difenoconazole, pyraclostrobin.
4. Φουζαρίωση - Fusarium oxysporum f.sp. niveum, melonis, cucumerinum
Συμπτώματα: Μάρανση φυτών που συχνά ξεκινά από τη μία πλευρά. Καστανός μεταχρωματισμός των αγγείων στη βάση του βλαστού. Τα φυτά τελικά ξεραίνονται.
Συνθήκες ανάπτυξης: Θερμοκρασίες εδάφους 25-30°C. Ο μύκητας επιβιώνει πολλά χρόνια στο έδαφος.
Πρόληψη:
• Ανθεκτικές ποικιλίες ή εμβολιασμός σε ανθεκτικά υποκείμενα
• Αμειψισπορά 4-5 ετών με σιτηρά
• Ηλιοαπολύμανση εδάφους
• Καταπολέμηση νηματωδών που δημιουργούν πληγές στις ρίζες
Θεραπεία: Δεν υπάρχει αποτελεσματική χημική θεραπεία μετά την προσβολή.
Βιολογική πρόληψη: Trichoderma harzianum, Bacillus amyloliquefaciens στον σπόρο ή στο έδαφος πριν τη φύτευση.
5. Βοτρύτης / Τεφρά σήψη - Botrytis cinerea
Συμπτώματα: Γκρι μούχλα σε άνθη, νεαρούς καρπούς και βλαστούς. Σαπίσματα στον λαιμό. Προσβάλλει κυρίως μέσω πληγών.
Συνθήκες ανάπτυξης: Θερμοκρασίες 15-20°C και σχετική υγρασία >90%.
Πρόληψη:
• Καλός αερισμός καλλιέργειας
• Αφαίρεση γερασμένων ανθέων και φύλλων
• Αποφυγή υπερβολικής αζωτούχου λίπανσης
• Προσεκτική συγκομιδή για αποφυγή πληγών
Θεραπεία: Cyprodinil + fludioxonil, fenhexamid, boscalid + pyraclostrobin.
Βιολογική: Bacillus subtilis, Trichoderma atroviride.
6. Διδυμέλλα / Κόμμιωση βλαστού - Didymella bryoniae
Συμπτώματα: Νεκρωτικές κηλίδες στα φύλλα. Έλκη στους βλαστούς με έκκριση κίτρινου-καφέ κόμμεος. Μαύρη σήψη στους καρπούς.
Συνθήκες ανάπτυξης: Θερμοκρασίες 20-25°C και υψηλή υγρασία.
Πρόληψη:
• Υγιής σπόρος
• Αμειψισπορά
• Αποφυγή υπερβολικής υγρασίας
• Απολύμανση εργαλείων
Θεραπεία: Chlorothalonil, azoxystrobin, tebuconazole, difenoconazole.
Γενικές αρχές ολοκληρωμένης αντιμετώπισης
Καλλιεργητικά μέτρα:
1. Αμειψισπορά: 3-4 χρόνια με φυτά εκτός οικογένειας κολοκυνθοειδών.
2. Υγιές πολλαπλασιαστικό υλικό: Πιστοποιημένος σπόρος, υγιή σπορόφυτα.
3. Υγιεινή αγρού: Απομάκρυνση και καταστροφή προσβεβλημένων φυτικών υπολειμμάτων.
4. Άρδευση: Στάγδην άρδευση για να μένει στεγνό το φύλλωμα.
5. Αερισμός: Σωστές αποστάσεις φύτευσης, υποστύλωση.
6. Λίπανση: Ισορροπημένη. Υπερβολικό άζωτο = τρυφεροί ιστοί ευαίσθητοι σε ασθένειες.
Χημική καταπολέμηση:
1. Έγκαιρη επέμβαση: Με τα πρώτα συμπτώματα ή προληπτικά όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές.
2. Εναλλαγή ομάδων μυκητοκτόνων: Μην χρησιμοποιείς συνεχώς την ίδια δραστική ουσία. Εναλλάσσεις ομάδες FRAC για να αποφύγεις ανάπτυξη ανθεκτικότητας.
3. Πλήρης κάλυψη: Ψεκάζεις όλο το φυτό, πάνω και κάτω επιφάνεια φύλλων.
4. Τήρηση δοσολογιών και χρόνου αναμονής: Ειδικά σε καλλιέργειες με συνεχή συγκομιδή όπως αγγούρι/κολοκύθι.
Βιολογική καταπολέμηση:
Trichoderma spp., Bacillus spp., Coniothyrium minitans, Ampelomyces quisqualis. Εφαρμόζονται κυρίως προληπτικά στο έδαφος ή με την έναρξη της καλλιέργειας. Συνδυάζονται με χαλκό και θείο που έχουν χαμηλό ρίσκο ανθεκτικότητας.