Αν έχεις λαχανόκηπο, ο περονόσπορος είναι ο κοινός εχθρός που δεν κάνει διακρίσεις. Δεν είναι ένας μύκητας, είναι ωομύκητας. Ζει με το νερό στο φύλλο και εξαπλώνεται με τον αέρα. Αυτό το άρθρο είναι γραμμένο για να καλύπτει όλα τα κηπευτικά που καλλιεργούμε στην Ελλάδα, από το μαρούλι μέχρι την πατάτα, από το μπρόκολο μέχρι το μπιζέλι.
Ποια κηπευτικά χτυπάει πραγματικά
Ο περονόσπορος δεν είναι μία ασθένεια, είναι οικογένεια ασθενειών. Κάθε ομάδα φυτών έχει το δικό της παθογόνο, αλλά η συμπεριφορά είναι ίδια.
• Κολοκυνθοειδή: αγγούρι, κολοκύθι, πεπόνι, καρπούζι, κολοκύθα
• Σολανώδη: τομάτα, πατάτα, μελιτζάνα
• Φυλλώδη: μαρούλι, αντίδι, σπανάκι, σέσκουλο, σέλινο, ρόκα
• Σταυρανθή: λάχανο, μπρόκολο, κουνουπίδι, λαχανάκια Βρυξελλών, ραπανάκι, μουστάρδα
• Βολβώδη: κρεμμύδι, πράσο, σκόρδο, φρέσκο κρεμμυδάκι
• Αρωματικά και βότανα: βασιλικός, μαϊντανός, κόλιανδρος
Αν καλλιεργείς κάτι από αυτά, ο περονόσπορος σε αφορά.
Πώς θα τον καταλάβεις νωρίς σε κάθε ομάδα
Μάθε να κοιτάς την κάτω πλευρά του φύλλου το πρωί.
• Κολοκυνθοειδή
Κίτρινες γωνιώδεις κηλίδες πάνω που περιορίζονται από τα νεύρα, γκρι μωβ χνούδι κάτω.
• Τομάτα και πατάτα
Λαδωμένες μαύρες κηλίδες στα φύλλα, λευκό χνούδι γύρω γύρω, μαύρες γραμμές στους βλαστούς. Στην πατάτα ο κόνδυλος δείχνει βυθισμένες καστανές κηλίδες που σαπίζουν στην αποθήκη.
• Φυλλώδη
Στο μαρούλι και το αντίδι κιτρίνισμα διάχυτο με λευκό χνούδι κάτω, στο σπανάκι γκριζωπό επίχρισμα, στη ρόκα μικρές χλωρωτικές κηλίδες.
• Σταυρανθή
Στο λάχανο και το μπρόκολο βλέπεις κιτρινωπές ακανόνιστες περιοχές στην πάνω επιφάνεια και λευκό έως γκρι χνούδι κάτω, συχνά ξεκινά από τα χαμηλά φύλλα.
• Βολβώδη
Στο κρεμμύδι και το πράσο χλωμά οβάλ στίγματα που γίνονται βιολετί, το φύλλο λυγίζει και ξεραίνεται από την κορυφή.
• Βασιλικός
Μαύρισμα των φύλλων από κάτω προς τα πάνω με σκούρο χνούδι, το φυτό χάνει άρωμα σε λίγες μέρες.
Οι τρεις συνθήκες που τον ξυπνούν παντού
1. Υγρασία στο φύλλο πάνω από 4 ώρες
2. Θερμοκρασία 15 έως 25 βαθμούς
3. Πυκνή φύτευση χωρίς κυκλοφορία αέρα
Αυτές οι τρεις ισχύουν είτε έχεις σπανάκι τον Μάρτιο είτε αγγούρι τον Ιούνιο.
Πρόληψη για όλο τον κήπο: οι 12 κινήσεις
1. Ξεκίνα με υγιές υλικό και καθαρό σπόρο.
2. Φύτεψε σε σημεία με ήλιο το πρωί για να στεγνώνει η δροσιά.
3. Κράτα σωστές αποστάσεις ανάμεσα στα φυτά κάθε οικογένειας.
4. Βάλε οργανική ουσία, απέφυγε υπερβολικό άζωτο που κάνει μαλακά φύλλα.
5. Κάλυψε το χώμα με άχυρο ή κομπόστ.
6. Πότιζε μόνο πρωί, στη ρίζα, ποτέ με καταιονισμό στα φύλλα.
7. Μην εργάζεσαι στον κήπο όταν τα φυτά είναι βρεγμένα.
8. Κλάδεψε χαμηλά φύλλα σε τομάτα, μελιτζάνα και αγγούρι.
9. Κάνε παράχωμα σε πατάτα και πράσο.
10. Αφαίρεσε αμέσως ύποπτα φύλλα και πέταξέ τα στα σκουπίδια.
11. Καθάρισε πλήρως στο τέλος κάθε καλλιέργειας. Μην αφήνεις υπολείμματα λάχανου, πατάτας ή μπιζελιού.
12. Κάνε αμειψισπορά. Μην βάζεις ίδια οικογένεια στο ίδιο παρτέρι για 3 έως 4 χρόνια.
Βιολογική αντιμετώπιση που δουλεύει σε όλα
• Χαλκούχα σκευάσματα όπως υδροξείδιο, οξυχλωριούχος, βορδιγάλειος: η βάση για προληπτική προστασία σε υγρό καιρό.
• Φωσφονικό κάλιο: ενισχύει την άμυνα του φυτού και έχει άμεση δράση σε ωομύκητες.
• Bacillus amyloliquefaciens: χρήσιμο νωρίς στη σεζόν σε φυλλώδη και αρωματικά.
• Εκχύλισμα Reynoutria: διεγέρτης φυσικής αντοχής.
Ψεκάζεις πάντα με καλή κάλυψη της κάτω επιφάνειας, νωρίς το πρωί.
Τι επιτρέπεται σήμερα στην Ελλάδα
Παλιά ευρέως φάσματος προϊόντα έχουν αποσυρθεί. Τα σύγχρονα προγράμματα στηρίζονται σε εναλλαγή δραστικών ειδικών για ωομύκητες. Οι ομάδες που χρησιμοποιούνται σήμερα είναι oxathiapiprolin, mandipropamid, dimethomorph, propamocarb, cymoxanil. Για κάθε καλλιέργεια ισχύει διαφορετική έγκριση, γι' αυτό διάβαζε πάντα την ετικέτα. Σε βιολογική καλλιέργεια ο χαλκός παραμένει επιτρεπτός με όριο δόσης.
.
Συμπέρασμα
Ο περονόσπορος δεν ξεχωρίζει λαχανικά. Αν του δώσεις υγρασία και κλειστό φύλλωμα, θα έρθει είτε στο σπανάκι του χειμώνα είτε στο αγγούρι του καλοκαιριού. Η λύση για όλα τα κηπευτικά είναι ίδια. Στέγνωσε τα φύλλα, δώσε αέρα, κράτα καθαρό τον κήπο και ψέκασε προληπτικά μόνο όταν ο καιρός το απαιτεί. Κάνε αυτά και ο λαχανόκηπός σου θα παράγει από τον Μάρτιο μέχρι τον Νοέμβριο χωρίς καταστροφές.