Οι βρωμούσες είναι ο κύριος λόγος να ανησυχείς όταν παρατηρείς τις ντομάτες σου με κίτρινα στίγματα και σπογγώδη εσωτερικό κυρίως το καλοκαίρι. Αν καλλιεργείς υπαίθρια ή σε θερμοκήπιο, αυτός ο οδηγός σου δίνει ακριβώς τι να ψάξεις, πότε να επέμβεις και με τι.
Τι είναι η βρωμούσα και ποια είδη χτυπούν την ντομάτα
Ανήκουν στα Ημίπτερα, οικογένεια Pentatomidae. Τρυπούν με το ρύγχος, εγχέουν τοξικό σάλιο και ρουφούν χυμούς.
Κυριότερα είδη:
• Nezara viridula – πράσινη βρωμούσα, 12-13 mm, με τρία λευκά στίγματα. Πολυφάγο έντομο που τρέφεται σε πάνω από 30 οικογένειες φυτών.
• Halyomorpha halys – καφέ μαρμαρωτή. Εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια και χτυπάει ροδακινιά, ακτινιδιά, μηλιά, αχλαδιά, τομάτα και κερασιά.
• Τοπικές γκρι ή καστανές μορφές που τον χειμώνα αλλάζουν χρώμα σε καφέ για διαχείμαση.
Πώς καταλαβαίνεις την προσβολή στη ντομάτα
Το σάλιο προκαλεί κατσάρωμα, σκίσιμο και ξήρανση των φύλλων σε λαχανικά και καρποφόρα. Στον καρπό της ντομάτας το σημάδι είναι χαρακτηριστικό: κίτρινα στίγματα εξωτερικά και φελλώδεις περιοχές στο εσωτερικό, που την κάνουν ακατάλληλη για κατανάλωση. Σε νεαρά φυτά η ανάπτυξη σταματά, μένουν καχεκτικά.
Βιολογικός κύκλος – γιατί ξεφεύγει το καλοκαίρι
• Ωοτοκία 30-130 αυγά σε πλάκα κάτω από το φύλλο
• Εκκόλαψη 5-21 μέρες ανάλογα τη θερμοκρασία
• 5 νυμφικά στάδια, κάθε περίπου μια εβδομάδα
• Μέχρι το 3ο στάδιο οι νύμφες μένουν ομαδικά πάνω στο φυτό.
Αν δεν τις πιάσεις νωρίς, τον Αύγουστο έχεις έκρηξη.
Παρακολούθηση – το κατώφλι που μετράει
1. Έλεγχος 2 φορές/εβδομάδα από την πρώτη ανθοφορία. Ψάξε κάτω επιφάνεια φύλλων για ωοπλάκες.
2. Τίναγμα: λευκό πανί κάτω από το φυτό, ελαφρύ τίναγμα. >1 ενήλικο ανά φυτό υπαίθρια ή >0,5 σε θερμοκήπιο = επέμβαση.
3. Παγίδες: LED παγίδα σε κομμένο μπουκάλι για νυχτερινή σύλληψη. Για Halyomorpha βάλε φερομονική στην περίμετρο.
Πρόληψη – κερδίζεις πριν ψεκάσεις
• Καθαρισμός ζιζανίων. Ξερίζωσε αγριόχορτα και υπολείμματα προηγούμενης καλλιέργειας, είναι βασικές εστίες ανάπτυξης.
• Δίχτυ προστασίας. Πλήρης κάλυψη με πράσινο δίχτυ 40-50% δημιουργεί ένα δίχτυ προστασίας που κόβει βρωμούσες και ηλιακά εγκαύματα.
• Αμειψισπορά. Απέφυγε τομάτα μετά από φασολιά και καλαμπόκι, που είναι ξενιστές.
• Ισορροπημένη λίπανση. Υπερβολικό άζωτο δίνει τρυφερούς βλαστούς που προσελκύουν.
Οικολογική αντιμετώπιση βρωμούσας
1. Χειρωνακτική συλλογή
Μάζεμα με γάντι νωρίς το πρωί. Ιδανικό για μικρούς κήπους και ήπια προσβολή, με καθημερινή επιτήρηση.
2. Θειάφι
Προληπτικό σκόνισμα σε φύλλωμα και γύρω από ρίζα. Έχει ήπια εντομοκτόνο δράση. Προσοχή, είναι φυτοτοξικό σε θερμοκρασίες άνω των 28°C.
3. Βιολογικά σκευάσματα
Ψέκασε φύλλωμα και καρπούς με φυσικό πύρεθρο, άλατα καλίου ή θερινό πολτό. Αν συνεχίζεται η προσβολή, επανάλαβε κάθε 10 μέρες.
4. Σπιτικό εκχύλισμα τσίλι πιπεριάς
20 γραμμάρια ψιλοκομμένη καυτερή πιπεριά σε 1 λίτρο νερό, 12 ώρες, σούρωμα. Ψέκασε δοκιμαστικά πρώτα σε 1-2 φυτά, μετά γενικά. Επανάληψη σε 7 μέρες, πάντα σούρουπο όταν η θερμοκρασία είναι κάτω από 30°C.
Βιολογικοί εχθροί που πρέπει να κρατήσεις
Το παρασιτοειδές Trissolcus basalis παρασιτεί αυγά Nezara. Φύτεψε ζώνες με άνηθο, κόλιανδρο, καλέντουλα γύρω από την ντομάτα. Απέφυγε ευρέως φάσματος πυρεθροειδή όταν βλέπεις μαύρα παρασιτισμένα αυγά.
Χημική καταπολέμηση – μόνο στο κατώφλι
Χρησιμοποίησε μόνο εγκεκριμένα για ντομάτα σκευάσματα κατά Hemiptera, εναλλαγή ομάδων, ψεκασμός αργά απόγευμα με κάλυψη κάτω φύλλων. Τήρησε αυστηρά τις ημέρες συγκομιδής PHI.
Πρόγραμμα 8 εβδομάδων
Εβδ 1-2: καθαρισμός, δίχτυ, παγίδες
Εβδ 3-4: τίναγμα, χειρωνακτική, θειάφι αν <28°C
Εβδ 5-6: πύρεθρο ή άλατα καλίου ανά 10 μέρες
Εβδ 7-8: εναλλαγή με τσίλι, αφαίρεση προσβεβλημένων καρπών, καθαρισμός χόρτων περιμετρικά
Συχνές Ερωτήσεις
Γιατί η ντομάτα μου έχει κίτρινα στίγματα εξωτερικά και σκληρό εσωτερικό;
Είναι το κλασικό τρύπημα από βρωμούσα. Το σάλιο δημιουργεί νέκρωση και φελλώδη ιστό.
Πότε ψεκάζω με βιολογικά;
Με το πρώτο ενήλικο στο τίναγμα, επανάληψη κάθε 10 μέρες σε πίεση, πάντα σούρουπο.
Το θειάφι κάνει ζημιά;
Ναι, πάνω από 28°C προκαλεί εγκαύματα. Ψέκαζε πρωί νωρίς την άνοιξη μόνο.
Η καφέ μαρμαρωτή είναι χειρότερη;
Ναι, γιατί έχει μεγαλύτερο εύρος ξενιστών και διαχειμάζει εύκολα, άρα εμφανίζεται νωρίτερα.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου